Petisyon: Panalipdan ang Mt. Diwalwal, Pakigbisugan ang Katungod sa Yuta, Panginabuhian ug Nasudnong Patrimonya

Nagkahiusang Katawhan sa Diwalwal (NAGKADIWA)/ Nagkahiusang Katawhan sa Compostela Valley Province (NAGKA-COMVAL) -- Kami, mga abantero, mag-uuma, mga lumad ug bisaya nga lumolupyo sa Brgy. Mt. Diwata, Monkayo, Compostela Valley ug mga myembro sa Nagkahiusang Katawhan sa Mt. Diwalwal (NAGKADIWA) ug Nagkahiusang Katawhan sa Compostela Valley (NAGKACOMVAL), naga-hinaut nga ang among mulo kabahin sa pagpanalipod sa Mt. Diwalwal madunggan sa lokal ug nasudnong panggamhanan ug sa lapad nga katawhang Pilpino.

Isip mga molupyo, mga direktang apektado, ug isip mga Pilipino, nagatuo kami nga aduna kami'y katungod moduso niining among hinanaling panawagan ug aduna kami'y responsibilidad nga panalipdan ang Mt. Diwata, ang mga bahandi sulod niini ug mismo ang patrimonya sa atoang nasud nga giyatakan tungod niining planong pagbaligya sa Mt. Diwalwal.

Sama sa usa ka diosa, ang Mt. Diwata --- daghan ang naibog ug daghan sab ang adunay interes nga angkunon ang bulawang bahandi niining bukid. Sa mga nilabay nga katuigan, ubay-ubay na sab ang mga kapitalistang lokal ug langyaw ang nagpahimulos, nikita og dakaong ginansya sa mga bahandi sa Mt. Diwata.

Tungod sa nagkagrabeng krisis sa mga imperyalistang nasud ug pangkalibuthong merkado, ang Mt. Diwata nga dapat unta makahatag og dakong tabang sa pang-ekonomiya sa atong nasud ug sa katawhan buot hinuong sudlan sa mga dugay nang nangawkaw sa atong mga natural nga bahandi ug rekurso--- ang mga langyaw ug dagkong korporasyon sa mina.

Ensakto unta nga ang estado sa Pilipinas ang modumala, magpalambo ug makaganansya sa natural nga bahandi sa nasud aron mahatag niini ang tiunay nga serbisyo ug kaayuhan sa katawhan, apan sa gipakita niini nga buot sa estado nga ipasulod ug ibaligya ang mga dagkong korporsayon sa mina dinhi sa Diwalwal, walay laing pasabot niini kundili ang paghuna-huna sa kaugalingong kaayuhan, pagpadayon sa korapsyon ug pagpadayon sa pagpangawkaw sa bahandi sa nasud nga iya unta sa katawhan.

Busa niining tanan, hugot ang amoang pagbabag sa pagtake-over sa mga pribadong korporasyon sa mina sa 729-ektarya o ang ginawatag nga Minahang Bayan sa Diwalwal nga nasulod sa Diwalwal Investment and Development Areas (DIDA).

Mao kini ang giilang “gold rush area” o ang sentro kung asa makita ang mga bulawan sa Diwalwal apan ipa-bidding ang maong dapit sa mga dakong pribadong korporasyon sa pagmina, nagahitabo kini ilalom sa pagdumala sa Philippine Mining Development Corporation, ang korporasyon nga anna sa sulod sa Department of Environment and Natural Resources (ahensya sa gobyerno) nga maoy gihatagan og lisensya nga maoy modumala sa Diwalwal isip usa ka Mineral Reservation Area sa nasud.

Ang pagpabidding sa 729 ka ektaryang yuta, subay sa Trident Plan sa PMDC nga gitunga tunga ug giklasipikar ang tibuok 8,100 ektarya nga giilang Diwalwal Mineral Reservation Area sa tulo (3) ka erya: 1. DIDA; 2. Mineral Reservation Area (MIA); ug ang 3. TRIMA o ang Tribal Mining Area.

Pinaagi niining Trident Plan, sayon ug paspas ang pribatisasyon sa Diwalwal. Samtang dakong hisgutanan karon ang bidding sa 729 – parsela nga sulod sa DIDA, kaniadto pang Disyembre 2009 hangtod karong Pebrero 2010 na-award sa pribadong kumpanya ang MIA ug ang TRIMA, sobra duha ka-tuig na nga ginapahimuslan kini sa Compostela Mining Limited, usa ka-Australian nga kumpanya.

Upat sa mga nipasar sa pre-qualification alang sa bidding sa 729 ektarya  nga yuta mao ang PHILEX Mining, APC Group Inc./South China Resources Inc., Carrascal Nickel Corporation, ug infrastructure giant FF Cruz & Co. Inc. Pulos kini mga dagkong kumpaniya sa pagmina.

Tungod niining kasamtangang kahimtang, nabutang sa mas dakong peligro karon ang panginabuhian sa sobra 40,000 nga mga gagmay nga minero ug mga mag-uuma sulod sa Diwalwal. Nabutang sa peligro ang Mt. Diwata ug ang kinaiyahan tungod nag-unang interessa mga kumpanya mao ang makakuha og dakong ginansya sa ilang negosyo. Ilalom niining pribatisasyon, tataw kaayo nga dili na makontrol sa gobyerno ang pagpanamastamas sa mga langyaw nga korporasyon aron maangkon ug makaginansya og dako gikan sa kaugalingon natong mga minerales sulod sa atong nasud.

BUSA, kami nga mga myembro sa NAGKADIWA ug NAGKACOMVAL hugot ang pagbabag ug pagbatok sa mamahimong pribatisasyon sa Mt. Diwalwal. Nagatuo kami ang ang angayan lang nga makatagamtam og kaayuhan ug makabenepisyo sa bahandi sa Mt. Diwalwal mao ang katawhang Pilipino nga maoy tinuod nga tag-iya sa maong bahandi.

Sukad sa mga tuig sa 1980’s, daghan na ang ganansya nga nahatag sa Diwalwal naadto lang sa mga dagkong korporasyong nangawkaw nga alang man unta kini sa nasudnong pang-kalambuan ug kaayuhan sa katawhang Pilipino. Ang Bangko Sentral sa Pilipinas (BSP) nag-ingon nga adunay P 2 Bilyon nga kantidad sa bulawan ang makuha gikan sa Diwalwal matag tuig. Matod pa sa Department of Environment and Natural Resources (DENR), sa Diwalwal nakuha ang 25 % nga namina nga bulawan sa tibuok nasud.

Apan, ang industriya sa mina sa nasud nahikot sa liberalisasyon nga gipatuman sa panggamhanan ni Gloria Macapagal Arroyo ug sa mga niagi sab nga mga presidente sa nasud nga mas miserbisyo alang sa interes sa mga langyawng kapitalista  dili sa katawhang Pilipino.

Nagatuo kami nga nagapasamot sa kahungayan sa atoang industriya sa pagmina ang Philippine Mining Act of 1995 nga ginaseguro pa ang ganansya sa dako ug langyaw nga kapitalista tali sa kaauyahan sa mga gagmay nga mga minero, mga Pilipino ug kaayuhan sa tibuok nasud Pilipinas.

Supak sa nasudnong kaayuhan ug kalamboan ang pagtugot sa Mining Act nga manag-iya ang mga langyaw og 100% sa mga operasyon sa mina; ang liberal ug lu-ag na palisiya sa pagpangawkaw sa atong kabukiran tungod sa mga 10-year tax holiday; ug ang kawad-on og mga maayong pamaagi aron sigurohon ang kaluwasan sa mga trabahanteng minero, apil na ang kaluwasan sa mga panubigan ug mga anaa sa palibot niini.

Tinuod nga ang kasaysayan sa pagmina sa Pilipinas nabulit sa pagpangabuso ug pagpangawkaw sa mga langyaw ug dagkong korporasyon ug ang nag-inusarang pamaagi sa pagundang niini mao ang pagnasyunalisa ug paghawid sa industriya sa mina.

Nagatuo kami sa kamahinungdanon sa industriya sa mina kalambigit sa nasudnong kaayuhan ug kalamboan. Apan hugot usab kaming nagatuo nga ang katawhang Pilipino ang angay nga mahimong nag-unang makabenipisyo sa mga minerales, bahandi ug uban pang rekurso nga anaa makiya sa atong kinaiyahan.

Sulod niini nga konteksto, kinahanglan ang Mt. Diwalwal magpabilin isip usa ka “state mineral reservation area” nga ang estado mismo ang magpalambo ug moatiman sa Diwalwal alang sa kaayuhan sa atong nasud ug dili alang sa ginansya sa mga kapitalistang nasud ug mga korporasyon niini.

Gina-awhag namo ang umaabot nga administrasyong Aquino nga ayuhon ang mga pamaagi nga mosiguro sa kaluwasan sa kinabuhi sa mga gagmay'ng minero sa Diwalwal. Alang sa kaayuhan sa tanan, ilabi na sa mga kabataan ug ilang kaugmaon, ang gobyerno angay lang mga magmugna og mekanismo nga molimita sa mga polusyon gikan sa pagproseso sa mga minerales.

Ania dinhi ang mga mahinungdanong punto sa Peoples Mining Policy nga gituohan namong maoy makahatag og dan-ag sa direksyon sa industriya sa pagmina ingon nga makahatag og kaayuhan sa mayorya sa katawhang Pilipino:

1. Mahinungdanon ang pagmina sa pagpalambo sa atong nasud. Ang industriya sa pagmina adunay mahinungdanong papel sa paglunsad og progressibo, gawasnon ug masaligan nga ekonomiya.

2. Ang produksyon sa mga minerales ug kalamboan niini angay lang nga makatabang sa kalamboan sa agrikultura sulod sa hisgutanang tinuod nga repormang agraryo.

3. Ang pagpalambo sa pagmina gikinahanglan nakaprograma sa kung unsay anaa nga rekurso nga wala gisakripisyo ang kapasidad ug kaayuhan sa katawhan.

4. Ang papel sa pagpanukiduki ug kalamboan o Research and Development (R&D) sa pagpaasdang sa industriya sa mina.

5. Ang opirisyon sa pagmina ug kalamboan niini gikinahanglan nga sa tanang higayon mugarantiya sa proteksyon ug seguridad/kaluwasan sa kinaiyahan.

Kalambigit sa among panawagan alang sa nasudnong kalamboan, nanawagan kami nga pahawaon ang bagang presensya sa mga military sa among mga komunidad sa Diwalwal ug sa probinsya Compostela Valley sa pangkinatibuk-an. Ang lapad ug dinaghang pagbubo og mga sundalo/military sa Compostela Valley naghatag kanamo og dakong kakuyaw ug kabalaka alang sa seguridad sa among mga anak, mga kabataan.

Tataw kaayo nga ang nag-unang intensyon o rason sa maong deployment sa kapin upat nga mga bag-ong mga military batalyon sa Compostela Valley mao ang pagpakgang ug pagpahilom sa nagkakusog nga pagbabag ug pagbatok sa katawhan sa Diwalwal nga lig-ong nagpadayon sa pagdepensa sa katungod sa panginabuhian, sa yuta ug sa nasudnong patrimonya.

Among gikondena ang mga pagpanghasi, pagpangbahad ug uban pang insidente sa pagpanglapas sa tawhanong katungod nga nasitani sa among mga lideres ug mga myembro.

Amoang gina-awhag ang mosunoray nga Presidenteng Noynoy Aquino nga paminawon unta ang mulo sa katawhan sa Diwalwal. Usa ka dakong hagit kini sa Presidente nga matabangan niya ang kasamtangang sitwasyon sa katawhan ug sa lugar sa Mt. Diwalwal. Naghinaut kami nga mobarog ug modapig si Pres. Aquino sa katawhan, sa nasudnong kaayuhan ug alang sa nasudnong patrimonya. #